Vaste planten beschermen tegen vorst: zo doet u dat

In november kan het kwik 's nachts flink dalen. Veel tuinliefhebbers vragen zich dan af of hun vaste planten bescherming nodig hebben. Goed nieuws: de meeste vaste planten en siergrassen die in Nederland en België in de border staan, zijn prima winterhard. Toch zijn er planten die het lastig krijgen, en vaak is niet de vorst zelf het probleem, maar de combinatie van kou en nattigheid. In dit artikel leest u welke planten extra aandacht verdienen en hoe u ze eenvoudig beschermt.

Niet de vorst, maar natte voeten zijn de grootste vijand

Een winterharde plant kan een stevige vorstperiode meestal goed hebben. Wat veel planten niet verdragen, is een natte, koude bodem waarin de wortels wekenlang in het water staan. De wortels krijgen dan te weinig zuurstof en gaan rotten. Vooral planten uit droge, zonnige gebieden zijn hier gevoelig voor.

De belangrijkste maatregel neemt u daarom al bij het planten: zorg voor een goed doorlatende grond. Op zware klei helpt het om grof zand of fijn grind door de plantplek te mengen, zodat overtollig water sneller wegloopt.

Welke vaste planten hebben extra bescherming nodig?

Vooral planten met een mediterrane of subtropische herkomst verdienen in een strenge of natte winter wat extra zorg:

• Lavandula stoechas 'Papillon' (vlinderlavendel): minder winterhard dan de echte lavendel. Plant hem op een beschutte, droge plek.
• Salvia microphylla 'Hot Lips': houtachtige salie die in een strenge winter kan terugvriezen. Een droge standplaats tegen een zonnige muur helpt.
• Rosmarinus officinalis (rozemarijn): verdraagt matige vorst, maar heeft het moeilijk bij langdurige kou in combinatie met natte grond of schrale oostenwind.
• Gaura lindheimeri: overleeft de winter het best in een goed doorlatende bodem.
• Agapanthus africanus (Afrikaanse lelie): niet betrouwbaar winterhard. Kweek hem bij voorkeur in een pot en zet die in de winter op een koele, vorstvrije plek.

Wintergroene mediterranen zoals Euphorbia characias subsp. wulfenii kunnen bij koude, droge oostenwind last krijgen van uitdroging van het blad. Een beschutte plek voorkomt veel schade.

Zo beschermt u vaste planten tegen vorst

1. Laat het oude blad en de stengels staan. Uitgebloeide stengels beschermen het hart van de plant en vangen bladeren op die als natuurlijke deken dienen. Lees hierover meer in ons artikel Vaste planten snoeien in de herfst: wat wel en wat niet?
2. Gebruik bladeren als mulch. Een laagje gevallen blad rond gevoelige planten houdt de bodem minder koud. Leg het niet bovenop wintergroene planten, want daaronder kan het blad gaan rotten.
3. Dek af met takken. Bij strenge vorst kunt u gevoelige planten afdekken met dennentakken of ander luchtig takkenmateriaal. Dat beschermt tegen vorst en wind, maar laat lucht door.
4. Gebruik vliesdoek, geen plastic. Een ademend vorstbeschermingsdoek houdt de plant droog en luchtig. Onder plastic ontstaat condens en daardoor juist schimmel. Haal het doek weg als het weer zachter wordt.
5. Bind pampasgras samen. Bij Cortaderia selloana (pampasgras) kunt u de bladeren losjes bijeenbinden. Zo loopt regenwater langs de buitenkant af en blijft het hart van de pol droger.

Planten in potten en bakken

Planten in potten zijn kwetsbaarder dan planten in de volle grond. De wortelkluit bevriest in een pot veel sneller, omdat er geen aarde omheen zit die isoleert. Zelfs planten die in de border winterhard zijn, kunnen in een pot schade oplopen.

• Zet potten dicht bij elkaar tegen een beschutte muur.
• Wikkel de pot in jute, noppenfolie of een oude deken.
• Zet de pot op potvoetjes of latjes, zodat water weg kan lopen en de bodem niet bevriest aan de ondergrond.
• Geef potten in droge vorstperiodes af en toe een beetje water op een vorstvrije dag: ook in de winter verdampen wintergroene planten vocht.

Wie in grotere bakken plant, zoals een cortenstalen plantenbak, heeft meer aarde rond de wortels en daarmee een betere buffer tegen vorst. Zorg wel voor een goede afwatering.

Planten die u gerust laat staan

De meeste vaste planten hebben geen enkele bescherming nodig. Stevige soorten zoals Geranium 'Rozanne', Sedum 'Herbstfreude', Aster ageratoides 'Asran' en siergrassen als Calamagrostis 'Karl Foerster' komen zonder hulp de winter door. Ook bodembedekkers als Vinca minor en Pachysandra terminalis zijn uitstekend bestand tegen kou.

Zoekt u planten die ook in de winter groen blijven? Bekijk dan onze top 10 wintergroene vaste planten en siergrassen.

Nog meer tips voor de tuin in de winter

• Loop niet over bevroren gras of planten: bevroren bladeren en stengels breken snel.
• Verwijder zware sneeuw voorzichtig van wintergroene planten en grassen, zodat ze niet uit elkaar zakken.
• Plant niet in bevroren of drassige grond. Wacht op een zachte, droge periode. Meer daarover leest u in Wanneer kan ik het beste de tuin aanplanten of verplanten?

De juiste plant op de juiste plek

De beste vorstbescherming is een goede plantkeuze. Mediterrane planten doen het het best op een zonnige, droge en beschutte plek; onze Mediterrane borderbundel is daarop samengesteld. Wilt u een border die ook in de winter mooi en sterk is, dan is de Wintergroene borderbundel een goede basis.

Benieuwd welke planten het best passen bij uw tuin? Bekijk ons complete assortiment vaste planten, siergrassen en borderbundels.