Ooievaarsbek (Geranium): de veelzijdige vaste plant voor elke tuin

Zoekt u een vaste plant die weinig vraagt, lang bloeit en in vrijwel elke tuin past? Dan komt u vroeg of laat uit bij de ooievaarsbek, botanisch Geranium. Dit veelzijdige geslacht telt soorten voor zon en schaduw, voor droge en vochtige grond, en van lage bodembedekkers tot losse, rankende bloeiers. In dit portret leest u wat de ooievaarsbek zo bijzonder maakt, welke soorten bij welke plek passen en hoe u er jarenlang plezier van heeft.

Ooievaarsbek of geranium: wat is het verschil?

De naam zorgt nog weleens voor verwarring. De 'geraniums' in balkonbakken en op de vensterbank zijn eigenlijk pelargoniums: niet winterhard en eenjarig in onze tuinen. De echte Geranium is een winterharde vaste plant die elk jaar terugkomt. De Nederlandse naam ooievaarsbek verwijst naar de lange, snavelvormige vruchtjes die na de bloei ontstaan. De bloemen zijn schotelvormig, met vijf kroonblaadjes, in tinten van wit en roze tot paars en blauw.

Waarom de ooievaarsbek in elke border thuishoort

• Lange bloei: sommige rassen bloeien van het vroege voorjaar tot ver in de zomer, andere juist van juni tot de eerste vorst.
• Onderhoudsarm: ooievaarsbekken zijn sterk, weinig gevoelig voor ziekten en hoeven nauwelijks verzorging.
• Onkruidonderdrukkend: veel soorten vormen een dichte bladmat waar onkruid weinig kans krijgt.
• Insectvriendelijk: de open bloemen worden graag bezocht door bijen, hommels en andere bestuivers.
• Veelzijdig: er is een geschikte soort voor vrijwel elke standplaats, van volle zon tot droge schaduw onder bomen.

De mooiste soorten en rassen

Geranium 'Rozanne': de bloeikampioen

Geranium 'Rozanne' is misschien wel de bekendste ooievaarsbek. Zij bloeit maandenlang, vanaf het begin van de zomer tot in de herfst, met violetblauwe bloemen met een licht hart. De plant groeit breed uit en vlecht zich mooi tussen buurplanten door. Ideaal voor de voorkant van de border, onder rozen of in een grote pot. Zon tot halfschaduw.

Geranium 'Ann Folkard': magenta met een donker oog

Geranium 'Ann Folkard' valt op door felle magentaroze bloemen met een zwart hart, gecombineerd met geelgroen jong blad. De lange stengels klimmen en kruipen tussen andere planten door. Dat maakt haar perfect om gaten in de border te vullen of om door lage struiken heen te laten groeien.

Geranium macrorrhizum 'Spessart': de held van droge schaduw

Heeft u een lastige plek onder bomen of in de schaduw van een schutting? Geranium macrorrhizum 'Spessart' is daar een van de beste keuzes. Het blad ruikt aromatisch als u het aanraakt, blijft in zachte winters grotendeels aan de plant en kleurt in de herfst vaak rood. In het late voorjaar verschijnen witte tot lichtroze bloemen. Een uitstekende, dichte bodembedekker.

Geranium x cantabrigiense: lage tapijtvormers

De cantabrigiense-groep blijft laag, rond de 20 tot 30 centimeter, en vormt een dicht, aromatisch tapijt dat in de winter grotendeels groen blijft. Ze bloeien vooral in het late voorjaar en de vroege zomer. Kies voor 'Biokovo' met witte, licht roze getinte bloemen, 'Cambridge' in roze-lila of 'St. Ola' in wit. Ze zijn ideaal voor borderranden, langs paden en op taluds.

Geranium 'Dreamland': zacht roze

Wie van zachte tinten houdt, kiest Geranium 'Dreamland'. Deze ooievaarsbek bloeit lang in lichtroze en past prachtig in romantische borders en combinaties met wit en zilver.

Standplaats en grond

De meeste ooievaarsbekken zijn weinig kieskeurig. Een normale, goed doorlatende tuingrond is voldoende; natte voeten in de winter vinden ze minder prettig. De grote bloeiers zoals 'Rozanne' en 'Ann Folkard' bloeien het rijkst in zon of lichte halfschaduw. Geranium macrorrhizum en de cantabrigiense-rassen kunnen goed tegen droogte en schaduw. Daarmee zijn ze een uitkomst voor plekken waar veel andere planten het moeilijk hebben. Meer ideeën voor zulke plekken vindt u in ons artikel over een schaduwborder aanleggen.

Planten en verzorgen

1. Planten: u kunt ooievaarsbekken planten zolang de grond niet bevroren is. Ook nu in het najaar kan dat prima: de wortels krijgen de tijd om zich te vestigen. Houd ongeveer 3 tot 7 planten per vierkante meter aan, afhankelijk van de soort.
2. Water: geef na het planten goed water en houd de grond het eerste seizoen licht vochtig. Daarna redden gevestigde planten zich meestal zelf.
3. Terugknippen: soorten die vroeg bloeien kunt u na de eerste bloei kort terugknippen. U krijgt dan fris nieuw blad en vaak een tweede bloei. Bij 'Rozanne' is dat niet nodig.
4. Winter: laat afgestorven blad gerust staan tot het voorjaar; het beschermt het hart van de plant. Wintergroene soorten hoeft u alleen wat op te schonen.
5. Scheuren: wordt een pol na een aantal jaren te groot of kaal in het midden, scheur hem dan in het voorjaar of najaar en plant de stukken opnieuw uit.

Een prettige bijkomstigheid: ooievaarsbekken worden over het algemeen weinig door slakken aangevreten. Lees meer in ons artikel vaste planten die slakken laten staan.

Combineren met andere vaste planten

Ooievaarsbekken zijn echte teamspelers. Ze vullen de ruimte tussen hogere planten en verbinden de border tot één geheel. Een paar beproefde combinaties:

• Zonnige border: 'Rozanne' met Salvia nemorosa 'Caradonna' en Alchemilla mollis (vrouwenmantel), een klassiek trio in blauw, paars en limoengroen.
• Luchtig en natuurlijk: 'Ann Folkard' tussen Stipa tenuissima 'Ponytails' en Nepeta 'Walker's Low'.
• Schaduw: Geranium macrorrhizum 'Spessart' met Brunnera macrophylla, Hosta 'Halcyon' en Hakonechloa macra.

Liever een kant-en-klare combinatie? In onze onderhoudsarme borderbundel, de bijen- en vlinderborderbundel en de schaduwborderbundel zijn de planten al op elkaar afgestemd.

Ontdek onze ooievaarsbekken

Of u nu een bloeiende borderrand, een groen tapijt onder bomen of een kleurrijke vulling tussen grassen zoekt: er is altijd een ooievaarsbek die past. Bekijk onze Geranium 'Rozanne' en de andere ooievaarsbekken in het assortiment van Topplantenshop en geef uw tuin een plant die jaar na jaar terugkomt.