Bijenvriendelijke vaste planten: zo maakt u een border voor bijen en vlinders

Een tuin die zoemt van de bijen en waar vlinders van bloem naar bloem fladderen: steeds meer tuinliefhebbers willen dat. Gelukkig hoeft u daar geen wilde hoek voor in te richten. Met de juiste vaste planten maakt u een border die er verzorgd uitziet én insecten van het vroege voorjaar tot diep in de herfst voedsel geeft. In dit artikel leest u welke planten bijen en vlinders het meest waarderen, hoe u ze combineert en waarom het najaar een uitstekend moment is om te beginnen.

Waarom vaste planten zo geschikt zijn voor bijen en vlinders

Vaste planten komen elk jaar terug en worden met de jaren voller. Daardoor groeit het voedselaanbod in uw tuin vanzelf mee. Bovendien kunt u met een slimme keuze zorgen voor een doorlopende bloei, zodat er in elk seizoen iets te halen valt. Dat is belangrijk: bijen en hommels zijn niet alleen in de zomer actief, maar ook in het vroege voorjaar en het late najaar, juist wanneer er weinig bloeit.

Let bij het kiezen op een paar eenvoudige vuistregels:

• Kies enkelbloemige soorten. Bij sterk gevulde bloemen is het nectar en stuifmeel vaak moeilijk of niet bereikbaar.
• Plant in groepen. Een flinke pol van één soort valt meer op dan losse exemplaren en is efficiënter voor bestuivers.
• Zorg voor variatie in bloemvorm. Lipbloemen, schermen, schijfbloemen en trosjes trekken elk weer andere insecten aan.
• Spreid de bloei. Combineer vroege, middenseizoen- en late bloeiers.

Voorjaar: de eerste nectar van het jaar

Op zonnige dagen in februari en maart vliegen de eerste hommels al uit. Ze zijn dan op zoek naar elke bloem die open staat. Helleborus orientalis (de lenteroos) is dan van grote waarde, net als het longkruid Pulmonaria 'Blue Ensign'. Beide gedijen in halfschaduw onder struiken of bomen. Meer over deze winter- en voorjaarsbloeiers leest u in ons artikel over de kerstroos en lenteroos.

Iets later in het voorjaar volgen onder meer Ajuga reptans als bodembedekker en de bloeiende kussens van Thymus praecox 'Coccineus', die op een zonnige, droge plek veel bezoekers trekt.

Zomer: het hoogtepunt in de bijenborder

In de zomer is de keuze het grootst. Een paar klassiekers die in geen enkele insectvriendelijke border mogen ontbreken:

• Nepeta 'Walker's Low' (kattenkruid): lange bloei in lavendelblauw, en na een terugsnoei vaak een tweede bloeironde.
• Salvia nemorosa 'Caradonna': rechtopstaande, donkerpaarse aren waar hommels op afkomen. Lees meer in ons portret van de steppesalie.
• Echinacea purpurea (zonnehoed): de grote schijfbloemen zijn een landingsplaats voor vlinders.
• Agastache 'Blue Fortune': aromatisch blad en blauwpaarse aren die wekenlang bloeien.
• Origanum laevigatum 'Herrenhausen': een sierlijke marjolein die in de nazomer vol met bijen en vlinders kan zitten.
• Lavandula angustifolia 'Hidcote': compacte lavendel voor de zonnige, goed doorlatende plek.
• Verbena bonariensis 'Lollipop': een compacte vorm van het ijzerhard, met paarse bloemtrosjes die bij vlinders erg in trek zijn.

Ook Scabiosa columbaria 'Butterfly Blue' doet zijn naam eer aan: dit duifkruid bloeit lang en is geliefd bij vlinders.

Nazomer en herfst: voedsel voor de laatste vliegers

Juist aan het eind van het seizoen is er vaak een tekort aan bloemen. Late bloeiers zijn daarom extra waardevol. Sedum 'Herbstfreude' kleurt in september oudroze tot roestrood en trekt dan veel vlinders en bijen. Aster ageratoides 'Asran' bloeit tot in de herfst met lichtpaarse sterretjes, en Calamintha nepeta 'Blue Cloud' geeft van de zomer tot de herfst een wolk van kleine bloempjes waar bijen dol op zijn.

Zo combineert u een insectvriendelijke border

Een border voor bijen en vlinders hoeft er niet rommelig uit te zien. Werk met herhaling: kies vijf tot zeven soorten en plant die in groepen van drie tot vijf stuks, verspreid over de border. Zet hogere planten zoals zonnehoed en Agastache achteraan of in het midden, en laat lagere soorten zoals kattenkruid, tijm en marjolein de rand vullen. Siergrassen geven rust tussen de bloeiers; denk aan Stipa tenuissima 'Ponytails' in een zonnige border.

Wilt u niet zelf puzzelen? Onze Bijen- en vlinder borderbundel bevat een uitgekiende combinatie van planten die samen een lang bloeiseizoen geven. Voor een wat natuurlijkere uitstraling is de Prairie borderbundel een mooi alternatief, en voor een volle zonplek past de Zon borderbundel.

Waarom nu in het najaar beginnen?

November is, zolang de grond niet bevroren of drassig is, een goed moment om vaste planten te planten. De bodem is nog relatief warm en vochtig, waardoor de wortels zich rustig kunnen vestigen. In het voorjaar staan de planten dan klaar om uit te lopen. In ons stappenplan voor een border in het najaar leest u hoe u dat aanpakt.

Laat in de winter iets staan

Een insectvriendelijke tuin draait niet alleen om bloemen. Uitgebloeide stengels en zaadhoofden bieden in de winter beschutting aan insecten, en vogels eten van de zaden. Knip daarom niet alles in de herfst af, maar ruim pas in het vroege voorjaar op. In ons artikel over vaste planten snoeien in de herfst leest u welke planten u beter kunt laten staan. Gebruik verder bij voorkeur geen bestrijdingsmiddelen; die treffen ook nuttige insecten.

Aan de slag

Met een handvol goed gekozen vaste planten maakt u uw tuin een stuk aantrekkelijker voor bijen, hommels en vlinders, en geniet u zelf van maandenlange bloei. Bekijk ons Bijen- en vlinderpakket of stel zelf uw border samen uit ons ruime assortiment vaste planten en siergrassen op topplantenshop.nl.